عَمَّ ۱۵۶۶ اَلْمَاعُوْن
أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ ﴿۱﴾ فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ ﴿۲﴾ وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ ﴿۳﴾
آیا خبر ئی په هغه کس چه دروغژن گنړی دین لره ﴿۱﴾
نو دا خو هغه دی چه دیکی (ټیلی) ورکوی یتیم لره ﴿۲﴾
او نه ورکوی تیزی په خوراک دمسکین باندی ﴿۳﴾
ربط: دمخکښی سورة سره په څو وجوهو سره دی اوله وجه داده چه په مخکښی سورة کښی دعوت د عبادت ذکر کړی شو نوپه دی سورة کښی جواب د وهم دمشرکانو دی هغه دادی چه مونږ عبادت کوؤ (مونځ کوؤ، خیراتونه کوؤ) حاصل جواب دادی چه د تکذیب ددین دوجی نه ددوی دغه عبادات برباد دی - دوهمه وجه داده چه په مخکښی سورة کښی زجروؤ په محبت ددنیا سره نوپه دی سورة کښی زجردی په هغه صفات قبیحه باندی چه دمحبت ددنیا نه پیدا کیږی - دریمه وجه داده چه مخکښی زجروؤ خاص صفت والا دشمنانو ددین ته نوپه دی سورة کښی عوامو مکذبینو دشمنانو ته زجردی -
دعویٰ د سورة:
زجردی په صفات قبیحه د مکذبینو سره -
خلاصه د سورة داده :
اول زجردی په تکذیب بالدین سره په (۱) کښی بیا تعریف دهغه دی په دوه صفتونو قبیحوسره په (۳،۲) کښی بیا جواب د وهم دی چه دا مکذب خو مونځ کوی په (۴) کښی بیا جواب دی د بل وهم چه دی خوصدقات کوی په (۶،۵) کښی، نوکل صفات قبیحه شپږ دی -
[۱] (أَرَأَيْتَ) یعنی مکذب بالدین تلبیس کوی او وائی چه زه خو دین منم لیکن تاسو (ای مؤمنانو) دین نه منئ (د اباؤ دطریقی خلاف يئی) نوددی تلبیس دزائله کولو دپاره اوئیلی شو چه آیا مکذب پیژنئ - نوکه نه ئی پیژنئ نوراشه واوره (بِالدِّينِ) دا عام دی هرهغه چاته چه دا اوری -
[۲] فاجزاء د شرط محذوف ده یعنی فان لم تفرفه (فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ) دع په زور سره دفع کول دی او مراد ددی نه منع کول دی حق د یتیم لره د هغه مالونه خوړل په باطله طریقی سره په هغه باندی ظلم کول، هغه له میراث کښی حصه نه ورکول اودا ټول عادات جاهلیت وؤ او ددی صفت حاصل دادی چه دی ظالم دی -
[۳] (طَعَامِ الْمِسْكِينِ) مشرکان طعام ورکوی منجورانو د خپل معبودانوته او هغه لوی ثواب گنړی او د اللّه تعالٰی په نوم باندی مسکین ته طعام نه ورکوی بلکه بهانه کوی او ددی صفت حاصل دا چه دا بخیل دی -