تَبَارَكَ الَّذِي ۱۴۵۰ اَلْمُدَّثِّر
يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ ﴿۱﴾
ای ځان په کمبل کښی انغختونکیه ﴿﴾
ربط: ددی سورة د سورة مزمل سره په ډیرو طریقو سره دی یوه طریقه داده چه په مخکښی سورة کښی امر وو په قراءة دقرآن سره په اوقاتو د شپی کښی دپاره دتضرع الی اللّه او دپاره دعلم دقران نوپه دی سورة کښی امردی په بیانولو دقرآن سره یعنی دشپی علم او د ورځی عمل دی -
دعویٰ ددی سورة:
تیزی ورکول او حکم کول دی په قرآن رسولو سره دپاره د اظهار د کبریاء د اللّه تعالٰی په بیان دتوحید سره او ماخذ ددعوی دی په (۳،۲) کښی او ورسره ادب د دعوت ئی ذکرکړی دی - اودمعرفت د اللّه تعالٰی دپاره څلور اسماء او صفات ئی ذکرکړی دی اللّه، رب، اهل التقویٰ، اهل المغفرة -
خلاصه ددی سورة:
اول ئی ذکرکړی ده تشجیع په دعوت باندی سره د ادابو دهغی نه او هغه شپږ اوامر او یونهی ده تر (۷) پوری بیا تخویف اخروی دی په دری آیاتونو کښی بیا مختصر تسلی ده او زجردی مکذب ته په ذکر دشپږ صفتونو د هغه او لس حالات دهغه په وخت دآوریدلو دقرآن کښی تر (۲۵) پوری بیا تخویف اخروی دی په ذکر دشپږ حالاتود سقرسره تر (۳۰) پوری بیا جواب د یوشبهی په ذکر دمصداق دعدد او فائدی د هغی دی په (۳۱) کښی بیا شواهد ذکردی په صدق دقرآن اوپه عظمت د سقرباندی تر (۳۷) پوری بیا ذکر د فریقینو دی په بشارت او تخویف سره د اسبابو دعذاب نه تر (۴۷) پوری سره دنفی د شفاعت نه تخویفاً په (۴۸) کښی بیا زجر دی منکرینو ته په ذکر دشپږ حالاتو دهغوی تر (۵۳) پوری اوپه آخر کښی ترغیب الی القرآن دی تر (۵۶) پوری -
[۱] (يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ) حدیث د صحیحین کښی دجابررضی اللّه عنه په روایت سره صریح معلومیږی چه داسورة د سورة علق نه روستو نازل شوی دی نوپه کومو روایتونو کښی چه راغلی ده چه دا اول سورة دی په نزول کښی نومراد دهغی نه اولیت اضافی دی یعنی دسورة علق دنزول نه روستو ډیره زمانه پوری نزول د وحی بند وؤ روستو دا سورة نازل شو دا اول دی روستو دفترت د وحی نه او داسی قول د امام احمد رحمه اللّه نه ابن کثیر نقل کړی دی او حدیث دبخاری کښی راغلی دی چه نبی ﷺ جبرئیل لره په یو تخت باندی په هوا کښی اولیدلو نو درعب دوجی نه په هغه باندی سخته لرزه راغله نو خدیجه رضی اللّه عنها له راغی اوئیل ئی دَثَّرُوْنِیْ دَثَّرُوْنِیْ وَ صُبُّوْا عَلَيَّ مَاءً ا بَارِدًا ، او په بل آیت کښی زَمَّلُوْنِیْ راغلی دی (لیکن مطلب ددواړو یو دی شاید چه دا روایت بالمعنیٰ دی) نوخطاب په المدثر سره خطاب دی په اعتبار دصفت د موجوده سره دپاره د ملاطفت (الْمُدَّثِّرُ) یعنی ای آرام کوؤنکیه دا وخت نه دی د آرام بلکه دا وخت دی دقیام اوپه دی سره هغه اعتراض دفع شو چه یخی اوبو اچولو او گرمه کپړه اغوستلو کښی منافات دی حاصل جواب دادی چه کپړه اغوستل صرف دپاره د استراحت دی یا هرکله چه یخی اوبه ئی واچولی نو یخ شو نو روستودیخیدلونه بیائی کپړه واغوستله - نووحی راغله يَایهالمدثر آه -